Partiya Karkerên Kurdistan (PKK)

Naam organisatie Partiya Karkarên Kurdistan (Koerdische Arbeiderspartij)
Aliassen
Land / regio (oorsprong) Turkey
Operationele gebieden Turkey, Iraq, Lebanon, Syria
Toelichting Operationele Gebieden

Hoofdzakelijk Turkije en Irak, waarnaast ook Syrië en Libanon als operationele gebieden worden genoemd.

Classificatie en ideologie

Marxistisch-leninistische nationalistisch separatistisch terrorisme.

Doelen

De PKK heeft in de loop van de tijd verschillende doelen gehad:

  • Een afscheiding van alle Koerdische gebieden in Turkije, Iran, Irak en Syrië en de stichting van een groot Koerdische staat in het Midden-Oosten.
  • Een onafhankelijk Koerdische staat in het zuidoosten van Turkije.
  • Het verbeteren en het promoten van de Koerdische rechten in Turkije.
  • Een vorm van autonomie voor het Koerdische deel van Turkije
  • Meer politieke en culturele rechten voor de Koerden in Turkije
Omvang (in personen) 1000-5000
Kleur Rood.
Laatste activiteit Geen informatie beschikbaar
Laatst gewijzigd

Operationele gebieden

Huidige bekende operationele gebieden

Achtergrond

Korte geschiedenis

De Partiya Karkeren Kurdistan (PKK) werd in 1974 opgericht als marxistisch-leninistische beweging die streefde naar het vestigen van een marxistische Koerdische staat in zuidoost-Turkije. In 1984 begon de groep een guerrilla-oorlog tegen de Turkse regering, waarbij meer dan 35.000 mensen om het leven kwamen. Na hardhandig optreden van het Turkse leger in het begin van de jaren negentig, was de PKK grotendeels verslagen. De groep veranderde vervolgens haar strategie van een landelijke opstand naar stedelijk terrorisme. Naar aanleiding van een tip van de Amerikaanse inlichtingendienst arresteerden Turkse autoriteiten in 1999 de PKK-leider Abdullah Öcalan in Kenia. Öcalan werd veroordeeld tot levenlange gevangenisstraf. Hoewel Öcalan de symbolische leider van de groep bleef, was zijn arrestatie een grote tegenslag voor de PKK. Om een doodvonnis te vermijden, adviseerde Öcalan zijn volgelingen vanuit de gevangenis om zich te onthouden van geweld en zich voortaan op vreedzame wijze in te zetten voor Koerdische rechten. De PKK kondigde vervolgens een staakt-het-vuren aan dat doorliep tot juni 2004, toen een groep hardliners de controle van de groep overnam. In de daaropvolgende jaren pleegde de PKK verschillende aanslagen in zowel het oosten als het westen van Turkije, vaak vanuit bases in noord-Irak. In juli 2009 kwam de Turkse premier Tayyip Erdogan met een ‘democratische opening’, een initiatief voor het vergroten van de politieke en culturele rechten van de Turkse Koerden. Het verbod op de belangrijkste pro-Koerdische partij DTP en een juridisch offensief tegen Koerdische activisten betekenden echter het einde van de opening. Uit woede over het mislukken van de onderhandelingen, voerde de PKK in 2010 het geweld weer op.

Relevantie voor Nederland

Geen informatie beschikbaar

Relevantie voor het Caribisch koninkrijksdeel (Aruba, Curaçao, St Maarten, St Eustatius, Bonaire en Saba)

Geen informatie beschikbaar

Organisatiestructuur

Omvang organisatie/groepering

1000-5000

Omvang organisatie/groepering - toelichting

Circa 4.000 tot 5.000 leden, waarvan 3.000 tot 3.500 zich in Noord-Irak bevinden.

Leiders

  • Abdullah Öcalan (1948), alias Apo (oompje) is de oprichter en grote leider van de PKK. Öcalan werd in 1999 opgepakt in Kenia en tot de dood veroordeeld, maar zijn straf is omgezet tot levenslang, omdat Turkije de uitvoering van de doodstraf heeft opgeschort.


Abdullah Öcalan.

  • Cemil Bayik, leider van een van de takken van de PKK, werd in 2002 gearresteerd in Iran. Zijn groepering is voornamelijk actief in het grensgebied tussen Turkije en Irak.


Cemil Bayik.

  • Murat Karayilan is, sinds de arrestatie van de andere twee leiders, de uitvoerende leider van de PKK. Karayilan, die eind jaren negentig geruime tijd in Nederland verbleef, is tevens leider van de Confederatie van Koerdistan. Hij wil dat alle Koerdische partijen en bewegingen samenkomen in één platform en zo zich inzetten voor de gezamenlijke Koerdische belangen.


Murat Karayilan.


 

Bevelstructuur

De PKK is een strikt hiërarchische organisatie volgens het principe van het democratisch centralisme met Abdullah Öcalan als leider. Ondanks zijn gevangenschap wordt hij door zijn aanhangers nog steeds beschouwd als de leider van de PKK.

Financiële inkomstenbronnen

  • Uit documenten die eind november 2010 op de website Wikileaks verschenen, bleek dat de Verenigde Staten de PKK hebben gesteund.
  • Forse bijdragen van de eigen leden.
  • De PKK zou aanzienlijke financiële steun ontvangen vanuit de grote Koerdische diaspora in Europa.

(Internationale) relaties

In het verleden hebben Syrië, Irak en Iran de PKK bescheiden steun en onderdak geboden. Syrië beëindigde deze steun in 1999 en werkt sindsdien samen met Turkije tegen de PKK. Ook Iran heeft sinds 1999 in beperkte mate bijgedragen aan de Turkse strijd tegen de PKK. In 2008 gingen Turkije en Irak de PKK gezamenlijk bestrijden.

Activiteiten

Wapens en werkwijze

  • Amerikaanse wapens die vanuit Irak Turkije binnengesmokkeld worden, zoals M-16 machinegeweren.
  • Verschillende explosieven zoals A-4 explosieven, TNT, ammoniumnitraat. De PKK gebruikt deze explosieven voornamelijk voor bom- en zelfmoordaanslagen in de financiële- en toeristische centra van Turkije.
  • AK-47 Kalashnikovs.
  • Landmijnen. Deze mijnen worden gebruikt als bermbommen tegen het Turkse leger.
  • RPG-7 raketwerpers.


In beslag genomen PKK-wapens.


RPG-7 raketwerpers

Recente en/of opvallende activiteiten

februari 2017

Bij een aanslag in de zuidelijk gelegen Turkse stad Viranşehir zijn 2 doden en 17 gewonden gevallen. Een autobom werd vanaf afstand tot ontploffing gebracht, waarbij een kind van 11 en een beveiliger werden gedood. De PKK heeft de aanslag opgeëist. De organisatie verklaart dat de aanslag een vergeldingsactie is voor drie Koerdische strijders, die eerder door de Turkse overheid zijn gedood.

Type activiteit

Aanslagen

augustus 2016

Bij twee aanslagen in de zuidoostelijke Turkse steden Diyarbakir en Kiziltepe zijn ten minste acht doden en tientallen gewonden gevallen. Volgens de Turkse autoriteiten zit de PKK achter beide aanslagen.

Type activiteit

Aanslagen

Volgens de Turkse veiligheidsdienst zouden militanten van de PKK een bermbom hebben laten ontploffen op het moment dat er een militair voertuig langs reed. Bij de aanslag zijn twee soldaten gedood en twee andere verwond. Een dag eerder zouden volgens het Turkse leger ook twee soldaten gedood zijn en drie anderen verwond bij aanvallen van de PKK in de Diyarbakir provincie. De aanslagen zijn niet opgeëist.

Type activiteit

Aanslagen

maart 2016

In Nusaybin, een Turkse stad bij de Syrische grens, zijn twee agenten gedood en 35 mensen gewond geraakt door een aanslag van de PKK. De daders zouden een autobom hebben laten ontploffen. De aanslag is voor zover bekend niet opgeëist maar volgens Turkije zit de PKK er achter.

Type activiteit

Aanslagen

november 2015

Militanten van PKK hebben drie Turkse politieagenten gedood. De agenten reden in een gewapend voertuig over de snelweg toen militanten van de PKK de explosieven lieten ontploffen. 

Type activiteit

Aanslagen

september 2015

In de provincie Sirnak hebben leden van PKK een controlepost van de politie opgeblazen met een wagen vol explosieven. De politie reageerde door het vuur te openen. Bij de gevechten zijn twee Turkse agenten omgekomen en zes PKK-strijders. Op dezelfe dag is in de stad Silvan een politieman gedood door PKK-strijders.

Type activiteit

Aanslagen

Een Turks konvooi van militaire voertuigen is in een hinderlaag van de PKK gereden. De Koerdische strijders hebben hierbij 16 Turkse militairen gedood en veel wapens buitgemaakt. Het bericht is door president Erdogan op tv bevestigd. De aanval gebeurde in de regio Hakkari, dicht bij de grens met Iran en Irak. Sinds juli is het geweld tussen Turkse troepen en de PKK opgelaaid. Ondertussen zijn minstens 70 Turkse agenten en militairen en honderden PKK-strijders om het leven gekomen.

Type activiteit

Aanslagen

augustus 2015

PKK militanten hebben geprobeerd de gastoevoer naar Turkije te hinderen door een pijpleiding bij de grens met Georgië op te blazen. Omdat de gastoevoer al was stilgelegd voor werkzaamheden had de aanval geen grote impact.

Type activiteit

Aanslagen

In het oosten van Turkije hebben leden van de PKK een zelfmoordaanslag op een politiestation gepleegd. Volgens de lokale autoriteiten zijn bij de aanslag twee Turkse soldaten om het leven gekomen en zijn 31 anderen verwond. Sinds 20 juli zijn er minstens 21 Turkse militairen gedood door de PKK.

Type activiteit

Aanslagen

juni 2015

Nadat PKK militanten het vuur openden op Turkse soldaten in de Ağrı provincie, dicht bij de Iraanse grens, zijn vijf van de militanten gedood. Een zesde militant is verwond en gevangen genomen. De Turkse overheid zegt dat de PKK probeert het land te destabiliseren voor de parlementaire verkiezingen in juni.

Type activiteit

Aanslagen

maart 2012

PKK-strijders doodden vijftien Turkse soldaten bij de Aktutun grenspost, tussen Turkije en Irak.

Type activiteit

Aanslagen

De PKK voerde een raketaanval uit op een Turkse marinebasis, waarbij zes Turkse militairen om het leven kwamen. De aanval volgde op de mededeling van Abdullah Öcalan dat hij niet langer een dialoog met Turkije nastreefde.

Type activiteit

Aanslagen

De PKK vuurde raketaanvallen af op een legereenheid in de provincie Siirt, in het zuidoosten van Turkije. Daarbij kwamen vijf militairen om het leven. Het leger reageerde een dag later met een aanval met onbemande vliegtuigen, waarbij twaalf PKK-strijders werden gedood.

Type activiteit

Aanslagen

Bij een zelfmoordaanslag in het centrum van Istanbul raakten 32 mensen gewond. Doelwit zou een politiepatrouille zijn geweest. De PKK liet nog diezelfde dag weten dat zij niet verantwoordelijk waren voor de aanslag. De volgende dag bleek echter dat man die zichzelf had opgeblazen, wel degelijk lid was van de PKK. Leiders van de organisatie wisten niet dat hij de aanslag zou plegen.

Type activiteit

Aanslagen

Een aanval op een Turkse politiepost kost twee agenten het leven. De gevangen PKK-leider Öcalan dreigt met meer geweld als Turkije niet met de organisatie wilt onderhandelen.

Type activiteit

Aanslagen

Geen activiteiten gevonden

Contraterroristische maatregelen

februari 2017

Bij een aanslag in de zuidelijk gelegen Turkse stad Viranşehir zijn 2 doden en 17 gewonden gevallen. Een autobom werd vanaf afstand tot ontploffing gebracht, waarbij een kind van 11 en een beveiliger werden gedood. De PKK heeft de aanslag opgeëist. De organisatie verklaart dat de aanslag een vergeldingsactie is voor drie Koerdische strijders, die eerder door de Turkse overheid zijn gedood.

Type activiteit

Aanslagen

augustus 2016

Bij twee aanslagen in de zuidoostelijke Turkse steden Diyarbakir en Kiziltepe zijn ten minste acht doden en tientallen gewonden gevallen. Volgens de Turkse autoriteiten zit de PKK achter beide aanslagen.

Type activiteit

Aanslagen

Volgens de Turkse veiligheidsdienst zouden militanten van de PKK een bermbom hebben laten ontploffen op het moment dat er een militair voertuig langs reed. Bij de aanslag zijn twee soldaten gedood en twee andere verwond. Een dag eerder zouden volgens het Turkse leger ook twee soldaten gedood zijn en drie anderen verwond bij aanvallen van de PKK in de Diyarbakir provincie. De aanslagen zijn niet opgeëist.

Type activiteit

Aanslagen

maart 2016

In Nusaybin, een Turkse stad bij de Syrische grens, zijn twee agenten gedood en 35 mensen gewond geraakt door een aanslag van de PKK. De daders zouden een autobom hebben laten ontploffen. De aanslag is voor zover bekend niet opgeëist maar volgens Turkije zit de PKK er achter.

Type activiteit

Aanslagen

november 2015

Militanten van PKK hebben drie Turkse politieagenten gedood. De agenten reden in een gewapend voertuig over de snelweg toen militanten van de PKK de explosieven lieten ontploffen. 

Type activiteit

Aanslagen

september 2015

In de provincie Sirnak hebben leden van PKK een controlepost van de politie opgeblazen met een wagen vol explosieven. De politie reageerde door het vuur te openen. Bij de gevechten zijn twee Turkse agenten omgekomen en zes PKK-strijders. Op dezelfe dag is in de stad Silvan een politieman gedood door PKK-strijders.

Type activiteit

Aanslagen

Een Turks konvooi van militaire voertuigen is in een hinderlaag van de PKK gereden. De Koerdische strijders hebben hierbij 16 Turkse militairen gedood en veel wapens buitgemaakt. Het bericht is door president Erdogan op tv bevestigd. De aanval gebeurde in de regio Hakkari, dicht bij de grens met Iran en Irak. Sinds juli is het geweld tussen Turkse troepen en de PKK opgelaaid. Ondertussen zijn minstens 70 Turkse agenten en militairen en honderden PKK-strijders om het leven gekomen.

Type activiteit

Aanslagen

augustus 2015

PKK militanten hebben geprobeerd de gastoevoer naar Turkije te hinderen door een pijpleiding bij de grens met Georgië op te blazen. Omdat de gastoevoer al was stilgelegd voor werkzaamheden had de aanval geen grote impact.

Type activiteit

Aanslagen

In het oosten van Turkije hebben leden van de PKK een zelfmoordaanslag op een politiestation gepleegd. Volgens de lokale autoriteiten zijn bij de aanslag twee Turkse soldaten om het leven gekomen en zijn 31 anderen verwond. Sinds 20 juli zijn er minstens 21 Turkse militairen gedood door de PKK.

Type activiteit

Aanslagen

juni 2015

Nadat PKK militanten het vuur openden op Turkse soldaten in de Ağrı provincie, dicht bij de Iraanse grens, zijn vijf van de militanten gedood. Een zesde militant is verwond en gevangen genomen. De Turkse overheid zegt dat de PKK probeert het land te destabiliseren voor de parlementaire verkiezingen in juni.

Type activiteit

Aanslagen

maart 2012

PKK-strijders doodden vijftien Turkse soldaten bij de Aktutun grenspost, tussen Turkije en Irak.

Type activiteit

Aanslagen

De PKK voerde een raketaanval uit op een Turkse marinebasis, waarbij zes Turkse militairen om het leven kwamen. De aanval volgde op de mededeling van Abdullah Öcalan dat hij niet langer een dialoog met Turkije nastreefde.

Type activiteit

Aanslagen

De PKK vuurde raketaanvallen af op een legereenheid in de provincie Siirt, in het zuidoosten van Turkije. Daarbij kwamen vijf militairen om het leven. Het leger reageerde een dag later met een aanval met onbemande vliegtuigen, waarbij twaalf PKK-strijders werden gedood.

Type activiteit

Aanslagen

Bij een zelfmoordaanslag in het centrum van Istanbul raakten 32 mensen gewond. Doelwit zou een politiepatrouille zijn geweest. De PKK liet nog diezelfde dag weten dat zij niet verantwoordelijk waren voor de aanslag. De volgende dag bleek echter dat man die zichzelf had opgeblazen, wel degelijk lid was van de PKK. Leiders van de organisatie wisten niet dat hij de aanslag zou plegen.

Type activiteit

Aanslagen

Een aanval op een Turkse politiepost kost twee agenten het leven. De gevangen PKK-leider Öcalan dreigt met meer geweld als Turkije niet met de organisatie wilt onderhandelen.

Type activiteit

Aanslagen

Geen activiteiten gevonden

Verwijzingen

Links

Literatuur

  • Jaarverslag Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst 2009,  Leidschendam 2010
  • Jaarverslag Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst 2008,  Leidschendam 2009
  • Ali Kemal Özcan, Turkey's Kurds: A Theoretical Analysis of the PKK and Abdullah Ocalan, Londen 2006
  • Walter Laqueur, The New Terrorism: Fanaticism and the arms of mass destruction, New York 1999

Wat vindt u van de kennisbank?
Doe mee met ons gebruikersonderzoek en help ons mee de kennisbank verder te verbeteren.

Ja, ik doe mee