Islamitische Revolutionaire Garde van Iran (IRGC)

Operationele gebieden

Huidige bekende operationele gebieden

Iran, Irak, Libanon, Westelijke Jordaanoever en Gaza, Jemen,

Achtergrond

Korte geschiedenis

De Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC) werd kort na de Iraanse Revolutie in 1979 opgericht door de toenmalige geestelijke leider ayatollah Khomeini (1902-1989) met als doel de Islamitische Revolutie en haar idealen te beschermen tegen mogelijke tegenstanders, zowel tegen dissidenten en oppositieleden binnen de landsgrenzen, als tegen mogelijke vijanden van daarbuiten. De officiële naam is ‘Sepah-e Pasdaran-e Islami’, wat ‘Leger van de Beschermers van de Islamitische Revolutie’ betekent. De IRGC stond vanaf de oprichting onder directe leiding van de hoogste religieuze leider, Khomeini, niet onder de gekozen president. Tot op de dag van vandaag is dit het geval. Ook opereert de IRGC nog altijd onafhankelijk van het reguliere Iraanse leger, en heeft het een eigen leger, marine, luchtmacht en geheime dienst. 

In de eerste jaren na de revolutie trad de IRGC vooral als een militie of elite-eenheid op, maar al snel groeide de Revolutionaire Garde uit tot een invloedrijke organisatie met controle over grote delen van de samenleving. Inmiddels heeft de IRGC aanzienlijke economische invloed in onder meer het bankwezen, de media en de bouw-, telecom- en energiesector. Dit zorgt niet alleen voor inkomsten voor de IRGC, maar via controle over verschillende media-outlets kan de organisatie ook mediaberichtgeving sturen.

De IRGC bestaat uit verschillende onderdelen, waaronder de Basij-militie en de Quds-brigade. De Basij-militie zou bestaan uit ongeveer 90.000 leden die daarnaast grote aantallen vrijwilligers kan mobiliseren. Op volledige sterkte zou de militie tot wel 1.000.000 personen kunnen mobiliseren. De militie wordt onder meer ingezet bij binnenlandse ordehandhaving, zoals bleek bij het neerslaan van protesten in 2009, 2022 en 2026.

De Quds Brigade (vertaling: Jeruzalem Korps) werd in 1990 opgericht en is een eliteonderdeel van de IRGC die vooral operaties buiten de Iraanse landsgrenzen uitvoert. De Brigade staat in nauw contact met groepen als Hezbollah en de Houthi in Yemen. Daarnaast zou de Brigade wapens, trainingen, inlichtingen en geld leveren aan groeperingen als Hamas en Islamitische Jihad, en aan militante (sjiitische) groeperingen in Saudi-Arabië, Afghanistan, Libanon, Koeweit, Irak, Bahrein en de Palestijnse Gebieden. Ook steunde de Brigade het Assad-regime in Syrië tijdens de Syrische burgeroorlog die in 2011 uitbrak. Het doel van de Brigade is naar eigen zeggen een verzetsfront of ‘axis of resistance’ vormen tegen Israëlische en Amerikaanse invloeden in de regio. Ook in de landen buiten de regio, waaronder in West-Europa en de Verenigde Staten, is de Brigade actief. De Brigade zou betrokken zijn geweest bij het uitschakelen van dissidenten en andere beschouwde tegenstanders van het regime, waaronder diplomaten en politici van zowel Iraanse als andere nationaliteiten, via surveillance, ontvoeringen, aanslagen en liquidaties. Iran zelf ontkent betrokkenheid bij dergelijke activiteiten. De Quds Brigade werd 22 jaar geleid door Qassem Soleiman, tot hij in 2020 bij een Amerikaanse raketaanval in Bagdad, Irak werd gedood. Hij werd opgevolgd door Esmail Qaani. 

Binnen de EU werd al geruime tijd gesproken over het opnemen van de IRGC van Iran op de lijst van terroristische organisaties. De Verenigde Staten en Canada kozen hier al eerder voor, respectievelijk in 2019 en in 2024. De EU besloot hiertoe op 19 februari 2026. De belangrijkste reden hiervoor was het gewelddadig neerslaan door de IRGC van de demonstraties tegen het Iraanse regime in januari 2026, waarbij veel mensen omkwamen.

Bronnen: Banerjea, U. (2015). Revolutionary intelligence: The expanding intelligence role of the Iranian Revolutionary Guard Corps.; Bassiri Tabrizi, A. (2026, Februari 5). The EU’s IRGC terrorist designation marks a major shift on Iran; Council on Foreign Relations. (2026, Januari 30). The Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC); Khoshnood, A. (2020). The Role of the Qods Force in the Foreign Policy of the Islamic Republic of Iran; Lanchès, J., & Vlagyimirova, U. (2026, Maart 23). Hybrid threat signals: Assessing possible Iranian involvement in recent attacks in Europe; Levitt, M. (2022). Trends in Iranian external assassination, surveillance, and abduction plots; NOS. (2026, Januari 29). EU zet Iraanse Revolutionaire Garde op terrorismelijst; NPO Kennis. (2026, April 16). Wat is de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC)?; Wehrey et al. (2009). “The Rise of the Pasdaran, assessing the domestic roles of Iran’s Islamic Revolutionary Guards Corps.” 

Toon meer

Organisatiestructuur

Omvang organisatie/groepering

5000+

Omvang organisatie/groepering - toelichting

De exacte omvang van de IRGC is lastig in te schatten, maar naar verluidt zou de organisatie uit rond de 120.000 tot 150.000 strijders bestaan.

Bronnen: Brans, K., & Smiers, M. (2026, Maart 3). Oprichter Iraanse Revolutionaire Garde: ‘Dit monster zal niet zomaar opgeven’

Leiders

Na de oprichting stond de IRGC in eerste instantie onder leiding van Ayatollah Hassan Lahouti Eshkevari, met ondersteuning van Behzad Nabavi, Ali Shamkhani en Mohsen Rezaei. De eerste commandant was Javad Mansouri, gevolgd door Abbas Agha Zamani, Morteza Rezaei, Mohsen Rezaei, Yahya Rahim Safavi, Mohammad Ali Jafar en Hossein Salami.

De eerste commandant van de Quds Brigade was Ahmad Vahidi, in 1998 opgevolgd door Qassem Soleimani. Na diens dood in januari 2020 werd hij opgevolgd door de man die hiervoor de tweede commandant was sinds 1998. 

Bronnen: Brans, K., & Smiers, M. (2026, Maart 3). Oprichter Iraanse Revolutionaire Garde: ‘Dit monster zal niet zomaar opgeven’; Khoshnood, A. (2020). The Role of the Qods Force in the Foreign Policy of the Islamic Republic of Iran.

Bevelstructuur

De IRGC bestaat uit verschillende onderdelen, waaronder de Basij-militie en de Quds-brigade. De Basij beschikt naar schatting over circa 90.000 leden en kan daarnaast een aanzienlijk aantal vrijwilligers mobiliseren. De militie vervult onder meer een rol bij de binnenlandse ordehandhaving en is meerdere malen ingezet bij het onderdrukken van protesten.

De Quds-brigade is een elite-eenheid binnen de IRGC die zich voornamelijk richt op operaties buiten Iran. De precieze omvang van deze eenheid is niet openbaar bekend; schattingen variëren van ongeveer 5.000 tot 20.000 leden. De Quds Brigade valt, net als de IRGC, onder het gezag van de ayatollah, de religieus leider van Iran.

Bronnen: Banerjea, U. (2015). Revolutionary intelligence: The expanding intelligence role of the Iranian Revolutionary Guard Corps; Khoshnood, A. (2020). The Role of the Qods Force in the Foreign Policy of the Islamic Republic of Iran; NPO Kennis. (2026, April 16). Wat is de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC)?

Financiële inkomstenbronnen

De IRGC controleert grote delen van de Iraanse economie, waaronder het bankwezen, de media en de bouw-, telecom- en energiesector. Dit vormen belangrijke inkomstenbronnen voor de Brigade. 

Bronnen: NOS. (2026, Januari 29). EU zet Iraanse Revolutionaire Garde op terrorismelijst; NPO Kennis. (2026, April 16). Wat is de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC)?

(Internationale) relaties

De IRGC wordt in verband gebracht met militaire en financiële steun aan verschillende (sjiitische) milities en regeringen in de regio. Daarbij heeft de Brigade banden met Hezbollah en de Houthi beweging. Ook zou de IRGC betrokken zijn geweest in Syrië in de strijd tegen de oppositie van het Assad regime. Daarbij ondersteunt de IRGC en zijn Quds Brigade Hamas en Islamitische Jihad.

Bronnen: Khoshnood, A. (2020). The Role of the Qods Force in the Foreign Policy of the Islamic Republic of Iran.

Activiteiten

Wapens en werkwijze

De IRGC gebruikt verschillende technieken waaronder surveillance, ontvoeringen, (bom)aanslagen en liquidaties tegen dissidenten en andere tegenstanders van het regime. Betrokkenheid bij deze activiteiten ontkent de organisatie doorgaans zelf. 

Bronnen: Khoshnood, A. (2020). The Role of the Qods Force in the Foreign Policy of the Islamic Republic of Iran; Lanchès, J., & Vlagyimirova, U. (2026, Maart 23). Hybrid threat signals: Assessing possible Iranian involvement in recent attacks in Europe; Levitt, M. (2022). Trends in Iranian external assassination, surveillance, and abduction plots

Recente en/of opvallende activiteiten

Contraterroristische maatregelen

Verwijzingen

Links

• Brans, K., & Smiers, M. (2026, Maart 3). Oprichter Iraanse Revolutionaire Garde: ‘Dit monster zal niet zomaar opgeven’. NOS Nieuwsuur. https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2604728-oprichter-iraanse-revolutionaire-garde-dit-monster-zal-niet-zomaar-opgeven

• Council on Foreign Relations. (2026, Januari 30). The Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC). https://www.cfr.org/backgrounders/irans-revolutionary-guards

• NPO Kennis. (2026, April 16). Wat is de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC)? https://npokennis.nl/longread/8161/wat-is-de-islamitische-revolutionaire-garde-irgc

• NOS. (2026, Januari 29). EU zet Iraanse Revolutionaire Garde op terrorismelijst. https://nos.nl/collectie/14010/artikel/2600166-eu-zet-iraanse-revolutionaire-garde-op-terrorismelijst

Literatuur

• Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst. (2025, April 24). Jaarverslag 2024. https://www.aivd.nl/documenten/2025/04/24/jaarverslag-2024

• Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst, & Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid. (2024, Oktober 17). Over de grens: Statelijke inmenging in diasporagemeenschappen in Nederland. https://www.aivd.nl/documenten/2024/10/17/over-de-grens-statelijke-inmenging-in-diasporagemeenschappen-in-nederland

• Banerjea, U. (2015). Revolutionary intelligence: The expanding intelligence role of the Iranian Revolutionary Guard Corps. Journal of Strategic Security, 8(3), 93-106. http://dx.doi.org/10.5038/1944-0472.8.3.1449

• Bassiri Tabrizi, A. (2026, Februari 5). The EU’s IRGC terrorist designation marks a major shift on Iran. Chatham House. https://www.chathamhouse.org/2026/02/eus-irgc-terrorist-designation-marks-major-shift-iran

• Khoshnood, A. (2020). The Role of the Qods Force in the Foreign Policy of the Islamic Republic of Iran. Central European Journal of International and Security Studies, 14(3), 4-33. https://doi.org/10.51870/CEJISS.A140301

• Lanchès, J., & Vlagyimirova, U. (2026, Maart 23). Hybrid threat signals: Assessing possible Iranian involvement in recent attacks in Europe. International Centre for Counter-Terrorism. https://icct.nl/publication/hybrid-threat-signals-assessing-possible-iranian-involvement-recent-attacks-europe

• Levitt, M. (2022). Trends in Iranian external assassination, surveillance, and abduction plots. CTC Sentinel, 15(2). https://ctc.westpoint.edu/trends-in-iranian-external-assassination-surveillance-and-abduction-plots/

• Levitt, M., & Boches, S. (2024, Oktober 21). Iranian external operations in Europe: The criminal connection. The Washington Institute for Near East Policy. https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/iranian-external-operations-europe-criminal-connection

• The Washington Institute for Near East Policy. (2024). Iranian external operations interactive map and timeline. https://www.washingtoninstitute.org/iranexternalops/

• Wehrey, F., Green, J. D., Nichiporuk, B., Nader, A., Hansell, L., Nafisi, R., & Bohandy, S. R. (2009). The Rise of the Pasdaran: Assessing the Domestic Roles of Iran’s Islamic Revolutionary Guards Corps. RAND. https://www.rand.org/pubs/monographs/MG821.html