Al Qa’ida

Naam organisatie Al Qa’ida (de basis)
Aliassen Al-Qaida, Al-Qaeda, Al-Kaida
Land / regio (oorsprong) Afghanistan
Operationele gebieden Afghanistan, Pakistan
Toelichting Operationele Gebieden

Het leiderschap van Al Qa'ida bevindt zich vermoedelijk in Pakistan of Afghanistan. Al Qa'ida-cellen, zusterorganisaties en geliëerde groepen bevinden zich echter wereldwijd. Deze groepen kunnen slechts in naam met Al Qa'ida verbonden zijn, Al Qa’ida faciliteren, of direct bij aanslagen betrokken zijn. De voormalig leider van Al Qa'ida, Osama Bin Laden, bleek zich in 2011 op te houden in het Pakistaanse Abbottabad. 

Classificatie en ideologie

De ideologie van Al Qa’ida is niet vastomlijnd, maar kan gezien worden als een combinatie van het gedachtegoed van Sayyid Qutb en het salafisme. Zij richt zich op de bevrijding van islamitische landen van de overheersing van Westerse grootmachten, en de heroprichting van een islamitisch kalifaat.

Doelen

Het beëindigen van de Westerse invloed in de islamitische wereld en het stichten van een wereldwijd kalifaat.

Omvang (in personen) Onduidelijk
Kleur Zwart en wit
Laatste activiteit Geen informatie beschikbaar
Laatst gewijzigd

Operationele gebieden

Huidige bekende operationele gebieden

Achtergrond

Korte geschiedenis

Geen informatie beschikbaar

Relevantie voor Nederland

Geen informatie beschikbaar

Relevantie voor het Caribisch koninkrijksdeel (Aruba, Curaçao, St Maarten, St Eustatius, Bonaire en Saba)

Geen informatie beschikbaar

Organisatiestructuur

Omvang organisatie/groepering

Onduidelijk

Omvang organisatie/groepering - toelichting

Onduidelijk. Na de aanslagen op 11 september 2001 zijn veel lokale en hogere Al Qa’ida leiders gearresteerd of gedood. Hierdoor zijn communicatieve, financiële, en faciliterende knooppunten ontwricht geraakt. Desondanks bevinden zich wereldwijd groeperingen die onderdeel zijn van het Al Qa'ida netwerk - en die in ledenaantal respectievelijk omvangrijk zijn. De harde kern van Al Qa'ida in Afghanistan beslaat momenteel enkele honderden leden. 

(Byman, D.L. (2021). 'Don’t expect an al-Qaida reboot in Afghanistan'. Brookings; Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (2021). 'Machtsovername Taliban in Afghanistan') 

Leiders

Geen informatie beschikbaar

Bevelstructuur

Geen informatie beschikbaar

Financiële inkomstenbronnen

Al Qa'ida en haar zustergroeperingen hebben consistente inkomstenstromen die worden gegenereerd uit verschillende bronnen, waaronder bijdragen en donaties van leden en opbrengsten uit criminele activiteiten zoals drugshandel, afpersing, ontvoering en illegale belastingheffing op gesmokkelde goederend. Ook maakt ze gebruik van inkomsten die worden gegenereerd met investeringen in legale bedrijven. In sommige gevallen hebben groepen onder het mom van liefdadigheidsactiviteiten geld ingezameld en overgemaakt aan Al Qa'ida.

In recente jaren hebben Al Qa'ida en gerelateerde organisaties zich bezig gehouden met de exploitatie van bitcoin-witwasnetwerken, waar zij met behulp van Telegram-kanalen en andere sociale-mediaplatforms om cryptocurrency-donaties vragen om hun terroristische doelen te bereiken. In sommige gevallen deden deze organisaties zich voor als liefdadigheidsinstellingen, terwijl ze in feite openlijk en expliciet geld vroegen voor gewelddadige terroristische aanslagen. 

(Financial Action Task Force (2021). FATF Public Statement on the Financing of ISIL, Al Qaeda and Affiliates. Verkregen via: https://www.fatf-gafi.org/publications/fatfgeneral/documents/statement-isil-al-qaeda.html; The United States Department of Justice. (2020). 'Global Disruption of Three Terror Finance Cyber-Enabled Campaigns'. Verkregen via: https://www.justice.gov/opa/pr/global-disruption-three-terror-finance-cyber-enabled-campaigns). 

(Internationale) relaties

Geen informatie beschikbaar

Activiteiten

Wapens en werkwijze

  • Al Qa’ida staat bekend om haar grootschalige aanslagen, zoals die op 11 september 2001 plaatsvonden in New York. De groep maakt echter ook gebruik van andere vormen van geweld, zoals individuele zelfmoordaanslagen, guerrilla-oorlogstechnieken en gerichte moorden.
  • Al Qa’ida ondersteunt andere jihadistische netwerken op financieel en logistiek gebied en door middel van het verzorgen van trainingskampen (voornamelijk in Pakistan/Afghanistan).
  • De groep heeft interesse getoond in chemische, biologische, radiologische en nucleaire wapens. 

(Kurth Cronin, A., H. Aden, A. Frost & B. Jones (2004) Foreign Terrorist Organizations. Congressional Research Service Report for Congress; Quillen, C. (2007) Three explanations for al-Qaeda's lack of a CBRN attack. Terrorism Monitor 5[3])

Recente en/of opvallende activiteiten

januari 2021

Al-Qa'ida heeft de aanslag op twee Franse militairen in Mali opgeëist via haar propagandaplatform Al-Zallaqa. De twee soldaten kwamen om het leven toen hun voertuig door een bermbom werd geraakt, in de oostelijke regio Menaka. Beiden waren in Mali in het kader van de Franse militaire interventie-operatie in de Sahel, genaamd Opération Barkhane.

Bron(nen)
Type activiteit

Aanslagen

De Al Qa'ida-gelieerde groep Jama'at Nasr al-Islam wal Muslimin (JNIM) heeft de verantwoordelijkheid opgeëist voor een aanslag op twee Franse militairen in Mali. De twee soldaten kwamen om het leven toen hun gepantserd voertuig geraakt werd door een geïmproviseerd explosief. Een derde militair raakte zwaar gewond. JNIM eiste de aanslag op via haar propagandaplatform Al-Zallaqa.  

Bron(nen)
Type activiteit

Aanslagen

februari 2020

Op 2 februari heeft al Qa'ida de verantwoordelijkheid opgeëist voor een aanslag op een legerbasis in Pensacola, Florida, die op 6 december 2019 plaatsvond. Tijdens de aanslag schoot een Saoedische man, die voor militaire training in Florida was, om zich heen in één van de lesgebouwen. Drie Amerikaanse soldaten vonden hierbij de dood. Acht anderen raakten gewond. Al Qa'ida claimde de verantwoordelijkheid voor deze aanslag in een video, waarin Qassim al-Rimi te zien is. Al-Rimi is de leider van de Al-Qa'ida op het Arabisch Schiereiland (AQAP). Sommige experts twijfelen echter aan de echtheid van de video. 

Bron(nen)
Type activiteit

Aanslagen

juni 2015

Bij een jihadistische aanval op de stad Nampala in Mali, dicht bij de grens met Mauritanië, zijn zeven Malinese soldaten om het leven gekomen. Na een gevecht dat bijna zeven uur duurde, hebben de leden van al-Qa’ida in de Islamitische Maghreb (AQIM) zich terug getrokken.

Type activiteit

Aanslagen

Na de verovering van de stad Idlib op het Syrische leger begin april, heeft al-Qa’ida nu in minder dan twee dagen ook de militaire vestingstad Jisr al-Shugour op het Syrische leger veroverd.  Al-Qa’ida en ander jihadistische groeperingen vechten sinds kort onder de vlag van het “Leger van Verovering”. Samen met het Vrije Syrische Leger dat door het Westen wordt gesteund, heeft al-Qa’ida de steden Idlib en Jisr al-Shugour veroverd. Het Syrische leger kiest voor strategische terugtrekking om de havenstad Latakia te verdedigen.

Type activiteit

Aanslagen

maart 2012

Bij twee gelijktijdige bomaanslagen op de Amerikaanse ambassades in Nairobi (Kenia) en Dar es Salaam (Tanzania) kwamen 301 mensen om het leven en 5000 anderen raakten gewond.

Type activiteit

Aanslagen

Zelfmoord aanslag op het Amerikaanse marineschip USS Cole, dat zich op dat moment in de haven van Aden (Jemen) bevond. Zeventien Amerikaanse mariniers kwamen om het leven, 39 anderen raakten gewond.

Type activiteit

Aanslagen

Al Qaida kaapte een viertal passagiersvliegtuigen waarmee terroristische aanslagen werden uitgevoerd. Twee van de vliegtuigen boorden zich in het World Trade Centre, de derde in het Pentagon en het vierde stortte neer in Shanksville, Pennsylvania. In totaal kwamen bijna 3000 mensen om het leven.

9/11, de aanslagen op de Twin Towers in New York.

Type activiteit

Aanslagen

Aanslag op forenzentrein in Madrid, Spanje, waarbij 191 doden en 1400 gewonden vielen.

Madrid, maart 2004.

Type activiteit

Aanslagen

Bij zes explosies verspreid over de metro en één stadsbus in Londen kwamen 56 mensen om het leven. Al Qa’ida leider Ayman Al-Zawahiri eiste de aanslagen op.

Type activiteit

Aanslagen

Aanslag op de Deense ambassade in Islamabad, Pakistan waarbij zes doden en tientallen gewonden vallen. De aanslag werd enkele dagen later opgeëist door al Qa’ida.

Type activiteit

Aanslagen

Geen activiteiten gevonden

Contraterroristische maatregelen

Geen activiteiten gevonden

Verwijzingen

Links

Literatuur

  • Bruno, G. (2010). Al-Qaeda’s Financial Pressures. Council of Foreign Relations.
  • Byman, D.L. (2021). 'Don’t expect an al-Qaida reboot in Afghanistan'. Brookings.
  • Europol. (2020). Online Jihadist Propaganda: 2020 in Review. Verkregen via: https://www.europol.europa.eu/publications-documents/online-jihadist-propaganda-2020-in-review
  • Financial Action Task Force (2021). FATF Public Statement on the Financing of ISIL, Al Qaeda and Affiliates. Verkregen via: https://www.fatf-gafi.org/publications/fatfgeneral/documents/statement-isil-al-qaeda.html
  • Kaplan, E. (2007). The rise of al-Qaedism. Council on Foreign Relations
  • Kurth Cronin, A., H. Aden, A. Frost & B. Jones (2004). Foreign Terrorist Organizations. Congressional Research Service Report for Congress
  • Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (2021). 'Machtsovername Taliban in Afghanistan'. Den Haag. 
  • Quillen, C. (2007) Three explanations for al-Qaeda's lack of a CBRN attack. Terrorism Monitor 5[3]
  • The United States Department of Justice. (2020). 'Global Disruption of Three Terror Finance Cyber-Enabled Campaigns'. Verkregen via: https://www.justice.gov/opa/pr/global-disruption-three-terror-finance-cyber-enabled-campaigns
  • Tweede Kamer der Staten Generaal (2010) Begrotingsbehandeling Buitenlandse Zaken 14 en 15 december 2010
  • Tweede Kamer der Staten Generaal (2011) Brief aan de regering: Veertiende voortgangsrapportage terrorismebestrijding. Ingediend door I.W. Opstelten, minister van Veiligheid en Justitie, 17 juni 2011.

Wat vindt u van de kennisbank?
Doe mee met ons gebruikersonderzoek en help ons mee de kennisbank verder te verbeteren.

Ja, ik doe mee