Partiya Karkerên Kurdistan (PKK)

Naam en classificatie

Naam organisatie Partiya Karkarên Kurdistan (Koerdische Arbeiderspartij)
Aliassen Kongra-Gel (KGK) , Halu Mesru Savnuma Kuvveti, Hazen Rizgariya Kurdistan (HRK) (Koerdische Vrijheidsbrigade), Kongreya Azadî û Demokrasiya Kurdistan (KADEK) (Congres voor Vrijheid en Democratie in Koerdistan), Koma Civakên Kurdistan (KCK) (Vereniging der Koerdische Gemeenschappen), Hêzên Parastina Gel (HPG) (Volksverdediginskrachten, militaire vleugel)
Land / regio (oorsprong) Turkey
Operationele gebieden Turkey, Iraq, Lebanon, Syria
Toelichting Operationele gebieden

Hoofdzakelijk Turkije en Irak, waarnaast ook Syrië en Libanon als operationele gebieden worden genoemd.

Classificatie en ideologie

Marxistisch-leninistische nationalistisch separatistisch terrorisme.

Doelen

De PKK heeft in de loop van de tijd verschillende doelen gehad:

  • Een afscheiding van alle Koerdische gebieden in Turkije, Iran, Irak en Syrië en de stichting van een groot Koerdische staat in het Midden-Oosten.
  • Een onafhankelijk Koerdische staat in het zuidoosten van Turkije.
  • Het verbeteren en het promoten van de Koerdische rechten in Turkije.
  • Een vorm van autonomie voor het Koerdische deel van Turkije
  • Meer politieke en culturele rechten voor de Koerden in Turkije
Omvang (in personen) 1000-5000
Laatste activiteit 2 doden en 17 gewonden door autobom Viranşehir - 17 februari 2017
Terug naar boven

Operationele gebieden

Illustratie huidige bekende operationele gebieden Partiya Karkerên Kurdistan (PKK)
Huidige bekende operationele gebieden
Terug naar boven

Verschijningsvormen

Logo(s)

  • Klik voor een vergroting

Symbolen en posters

  • Klik voor een vergroting
  • Klik voor een vergroting
  • Klik voor een vergroting
  • Klik voor een vergroting
  • Klik voor een vergroting

Propaganda

Geen informatie beschikbaar

Kleuren

Rood.

Slogans en citaten

Geen informatie beschikbaar

Terug naar boven

Achtergrond

Korte geschiedenis

De Partiya Karkeren Kurdistan (PKK) werd in 1974 opgericht als marxistisch-leninistische beweging die streefde naar het vestigen van een marxistische Koerdische staat in zuidoost-Turkije. In 1984 begon de groep een guerrilla-oorlog tegen de Turkse regering, waarbij meer dan 35.000 mensen om het leven kwamen. Na hardhandig optreden van het Turkse leger in het begin van de jaren negentig, was de PKK grotendeels verslagen. De groep veranderde vervolgens haar strategie van een landelijke opstand naar stedelijk terrorisme. Naar aanleiding van een tip van de Amerikaanse inlichtingendienst arresteerden Turkse autoriteiten in 1999 de PKK-leider Abdullah Öcalan in Kenia. Öcalan werd veroordeeld tot levenlange gevangenisstraf. Hoewel Öcalan de symbolische leider van de groep bleef, was zijn arrestatie een grote tegenslag voor de PKK. Om een doodvonnis te vermijden, adviseerde Öcalan zijn volgelingen vanuit de gevangenis om zich te onthouden van geweld en zich voortaan op vreedzame wijze in te zetten voor Koerdische rechten. De PKK kondigde vervolgens een staakt-het-vuren aan dat doorliep tot juni 2004, toen een groep hardliners de controle van de groep overnam. In de daaropvolgende jaren pleegde de PKK verschillende aanslagen in zowel het oosten als het westen van Turkije, vaak vanuit bases in noord-Irak. In juli 2009 kwam de Turkse premier Tayyip Erdogan met een ‘democratische opening’, een initiatief voor het vergroten van de politieke en culturele rechten van de Turkse Koerden. Het verbod op de belangrijkste pro-Koerdische partij DTP en een juridisch offensief tegen Koerdische activisten betekenden echter het einde van de opening. Uit woede over het mislukken van de onderhandelingen, voerde de PKK in 2010 het geweld weer op.

Relevantie voor Nederland

  • : "In Zeeland werden 55 personen opgepakt vanwege vermeende banden met de PKK. De Nationale Recherche maakte een einde aan een geheime bijeenkomst waarvoor deelnemers uit verschillende landen naar een recreatiepark op Schouwen-Duiveland waren gekomen. Aan de actie namen 150 politiemensen deel en werd er een helikopter ingezet. Van de 55 gearresteerden werden 37 personen een dag later vrijgelaten en 9 personen zijn voor de onderzoeksrechter geleid".  
  • : “De PKK rekruteert in Europa jonge Koerden voor de gewapende strijd tegen het Turkse leger in Zuidoost-Turkije en Noord-Irak. Ook in Nederland vinden deze rekruteringsactiviteiten plaats. Ze zijn structureel van aard en goed georganiseerd (…) Sinds juli 2011 is de gewapende strijd van de PKK tegen het Turkse leger toegenomen. Tegelijk is onrust ontstaan binnen de Koerdische gemeenschap over het lod van Abdullah Öçalan, de leider van de PKK die een gevangenisstraf uitzit in Turkije. Deze ontwikkelingen zorgen voor frustratie en een verhoogd activisme binnen de Koerdische gemeenschap in Nederland. Dat heeft in 2011 geleid tot enkele verstoringen van de openbare orde.”
  • : “ De AIVD heeft in 2010 zeven gemeenten en samenwerkingspartnerspartners als de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en de Douane ingelicht over de financierings- en faciliteringsactiviteiten van de PKK in Nederland. Hiermee helpt de AIVD om weerstand op te bouwen tegen de invloed van de PKK.” Tevens hebben in februari en maart 2010 in Europa verstoringsacties tegen de PKK plaatsgevonden, waarbij in Belgie vijftien personen zijn aangehouden. “De AIVD heeft deze acties ondersteund door relevante informatie te delen met de Belgische autoriteiten. In reactie op de justitiële actie in België hebben zeker 5000 Koerden in Brussel gedemonstreerd. De AIVD heeft geconstateerd dat ook PKK-sympathisanten uit Nederland zich bij dit protest hebben aangesloten.”
  • : “De PKK is in Nederland actief met financierings- en faciliteringsactiviteiten en zamelt op heimelijke wijze geld in onder de Koerdische gemeenschap. Het ingezamelde geld komt ten goede aan de media-activiteiten en instandhouding van deze organisatie in Nederland en Europa. Daarnaast vervoert de PKK vanuit Nederland goederen naar de gewapende eenheden in Noord-Irak. Deze goederen ondersteunen de strijd tegen het Turkse leger. De activiteiten van de PKK zijn omvangrijk, structureel en goed georganiseerd.”
  • : “De AIVD heeft geconstateerd dat politieke en militaire ontwikkelingen in Turkije, die in verband staan met de PKK, soms voor onrust zorgen binnen de Koerdische gemeenschappen in Europa en in Nederland.”
  • De in 2001 naar Nederland gevluchte Nuriye Keshbir, die een topfunctie binnen de PKK bekleedde, werd in 2005 gearresteerd, maar mocht in 2006 op last van de Hoge Raad niet worden uitgeleverd aan Turkije.
  • Ook de destijds tweede man van de PKK, Karayilan, heeft in 1999 asiel aangevraagd in Nederland. Na de afwijzing van zijn aanvraag is hij teruggekeerd naar Iran.
  • PKK-leider Öcalan trachtte in 1999 tevergeefs te landen op de luchthaven Rotterdam, waar hij asiel wilde aanvragen.
  • In 1995 werd in Den Haag het Koerdisch Nationaal Congres opgericht, het Koerdisch parlement in Ballingschap. Dit Congres wordt sterk gedomineerd door de PKK.

Relevantie voor het Caribisch koninkrijksdeel (Aruba, Curaçao, St Maarten, St Eustatius, Bonaire en Saba):

Geen informatie beschikbaar

Terug naar boven

Organisatiestructuur

Omvang organisatie/groepering

1000-5000

Omvang organisatie/groepering - toelichting

Circa 4.000 tot 5.000 leden, waarvan 3.000 tot 3.500 zich in Noord-Irak bevinden.

Leiders

  • Abdullah Öcalan (1948), alias Apo (oompje) is de oprichter en grote leider van de PKK. Öcalan werd in 1999 opgepakt in Kenia en tot de dood veroordeeld, maar zijn straf is omgezet tot levenslang, omdat Turkije de uitvoering van de doodstraf heeft opgeschort.


Abdullah Öcalan.

  • Cemil Bayik, leider van een van de takken van de PKK, werd in 2002 gearresteerd in Iran. Zijn groepering is voornamelijk actief in het grensgebied tussen Turkije en Irak.


Cemil Bayik.

  • Murat Karayilan is, sinds de arrestatie van de andere twee leiders, de uitvoerende leider van de PKK. Karayilan, die eind jaren negentig geruime tijd in Nederland verbleef, is tevens leider van de Confederatie van Koerdistan. Hij wil dat alle Koerdische partijen en bewegingen samenkomen in één platform en zo zich inzetten voor de gezamenlijke Koerdische belangen.


Murat Karayilan.


 

Bevelstructuur

De PKK is een strikt hiërarchische organisatie volgens het principe van het democratisch centralisme met Abdullah Öcalan als leider. Ondanks zijn gevangenschap wordt hij door zijn aanhangers nog steeds beschouwd als de leider van de PKK.

Financiële inkomstenbronnen

  • Uit documenten die eind november 2010 op de website Wikileaks verschenen, bleek dat de Verenigde Staten de PKK hebben gesteund.
  • Forse bijdragen van de eigen leden.
  • De PKK zou aanzienlijke financiële steun ontvangen vanuit de grote Koerdische diaspora in Europa.

(Internationale) relaties

In het verleden hebben Syrië, Irak en Iran de PKK bescheiden steun en onderdak geboden. Syrië beëindigde deze steun in 1999 en werkt sindsdien samen met Turkije tegen de PKK. Ook Iran heeft sinds 1999 in beperkte mate bijgedragen aan de Turkse strijd tegen de PKK. In 2008 gingen Turkije en Irak de PKK gezamenlijk bestrijden.

Terug naar boven

Activiteiten

Wapens en werkwijze

  • Amerikaanse wapens die vanuit Irak Turkije binnengesmokkeld worden, zoals M-16 machinegeweren.
  • Verschillende explosieven zoals A-4 explosieven, TNT, ammoniumnitraat. De PKK gebruikt deze explosieven voornamelijk voor bom- en zelfmoordaanslagen in de financiële- en toeristische centra van Turkije.
  • AK-47 Kalashnikovs.
  • Landmijnen. Deze mijnen worden gebruikt als bermbommen tegen het Turkse leger.
  • RPG-7 raketwerpers.


In beslag genomen PKK-wapens.


RPG-7 raketwerpers

Recente en/of opvallende activiteiten

Contraterroristische maatregelen

Terug naar boven

Verwijzingen

Links

Literatuur

  • Jaarverslag Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst 2009,  Leidschendam 2010
  • Jaarverslag Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst 2008,  Leidschendam 2009
  • Ali Kemal Özcan, Turkey's Kurds: A Theoretical Analysis of the PKK and Abdullah Ocalan, Londen 2006
  • Walter Laqueur, The New Terrorism: Fanaticism and the arms of mass destruction, New York 1999