Hamas

Naam en classificatie

Naam organisatie Hamas
Aliassen Harakat al-Muqawammah al-Islammiyya (Islamitische Verzetsbeweging), Ezzedeen al-Qassam Brigades (militair onderdeel van Hamas), Islamic Resistance Movement
Land / regio (oorsprong)
Operationele gebieden
Toelichting Operationele gebieden

Palestijnse gebieden, Israël. Sympathisanten die ondersteuning verlenen aan Hamas bevinden zich wereldwijd.

Classificatie en ideologie

Jihadistisch, nationalistisch terrorisme.

Doelen

In 1988 werd het handvest van Hamas gepubliceerd. Hierin verklaarde de organisatie uit te zijn op het vernietigen van de staat Israël, het verdrijven van de Joden uit het Israëlisch/Palestijnse grondgebied en het oprichten van een islamitische staat Palestina. Na een lange periode van interne discussie presenteerde Hamas begin mei 2017 een nieuw handvest. Dit nieuwe manifest laat een aantal opvallende verschuivingen zien. Zo verklaart Hamas niet langer uit te zijn op het vernietigen van Israël (al wordt Israël ook niet erkent in het nieuwe  beleidsdocument) en verklaart het zich onafhankelijk van de Moslimbroederschap. Tevens erkent de organisatie in het nieuwe document ook niet-gewelddadige methoden, zoals protesten.

Omvang (in personen) 5000+
Laatste activiteit Drie executies in Gaza - 31 mei 2016
Terug naar boven

Operationele gebieden

Illustratie huidige bekende operationele gebieden Hamas
Huidige bekende operationele gebieden
Terug naar boven

Verschijningsvormen

Logo(s)

  • Klik voor een vergroting

Symbolen en posters

  • Klik voor een vergroting
  • Klik voor een vergroting
  • Klik voor een vergroting
  • Klik voor een vergroting
  • Klik voor een vergroting
  • Klik voor een vergroting

Propaganda

Geen informatie beschikbaar

Kleuren

Zwart, wit, groen en rood: de kleuren van de Palestijnse vlag.

Slogans en citaten

“Allah is its goal, The Prophet its model, the Qur'an its Charter, jihad its path, and death for the cause of Allah its most sublime belief”

Terug naar boven

Achtergrond

Korte geschiedenis

Hamas werd in december 1987, tijdens de Eerste Intifada (1987-1993), opgericht door sjeik Ahmed Yassin (1936-2004). De beweging werd een politiek verlengstuk van de soennitische Moslim Broederschap uit Egypte. Hoofddoel werd de vernietiging van de staat Israël en het vestigen van een onafhankelijke Palestijnse staat met islamitische wetgeving (sharia). De eerste zelfmoordaanslag was in april 1993. Daarnaast richtte Hamas zich op liefdadigheidsactiviteiten (scholing, ziekenzorg) ten behoeve van de arme bevolking in de Palestijnse gebieden. Dit zorgde voor een grote populariteit onder de Palestijnse bevolking die ten koste ging van de seculiere Fatah-partij, de partij van wijlen Yasser Arafat (1929-2004). Geestelijk leider Yassin werd in december 2004 gedood door een Israëlische raketaanval. In januari 2006 deed Hamas mee aan de Palestijnse parlementsverkiezingen en behaalde een absolute meerderheid. Hamas vormde samen met Fatah een regering. Echter, al snel braken gevechten uit tussen aanhangers van beide organisaties. Op 14 juli 2007 nam Hamas de militaire controle over op de Gazastrook. De Palestijnse president Mahmoud Abbas ontbond daarop de door Hamas geleide regering. Deze beslissing is omstreden en leidde tot toenemend geweld tussen Fatah en Hamas. De internationale gemeenschap veroordeelde in 2006 al de deelname van Hamas aan de Palestijnse Autoriteit omdat Hamas Israël niet erkent en weigert geweld af te zweren. Op 27 december 2008 brak er oorlog uit tussen Hamas in de Gazastrook en Israël, waarbij 1400 Palestijnen en 13 Israëliërs om het leven kwamen. Drie weken later, op 17 januari 2009, kwam er een einde aan de oorlog nadat Israël én Hamas eenzijdig een staakt-het-vuren hadden afgekondigd. In september 2009 presenteerde een onderzoekscommissie van de Verenigde Naties, onder leiding van Richard Goldstone, een rapport over de Gaza-oorlog. Hoewel het rapport beide partijen ervan beschuldigde oorlogsmisdaden en mogelijk misdaden tegen de menselijkheid te hebben begaan, was de voornaamste kritiek gereserveerd voor het Israëlische leger. Organisaties als The International Crisis Group wijzen er op dat Hamas in de laatste jaren pragmatischer is geworden en geweld niet meer als het enige middel ziet om haar doel te bereiken. In februari 2010 kwamen leiders van Fatah en Hamas voor het eerst sinds 2007 weer samen in Gaza. Ze wisten na bemiddeling van Egypte een akkoord te sluiten in Kairo. De uitvoering van dit akkoord gaat moeizaam door een gebrek aan vertrouwen van beide kanten.
In augustus 2011 werden de verhoudingen tussen Israel en Hamas weer op scherp gezet. Een aanslag vanuit de Egyptische Sinaï-woestijn kostte aan acht Israëliërs het leven. Bij een reactie werden zeven aanvallers gedood, en ook vijf Egyptische soldaten die in de vuurlinie lagen kwamen om. Verder bombardeerde Israël de gazastrook omdat de aanvallers hiervandaan afkomstig zouden zijn.

Relevantie voor Nederland

  • In 2011 werden bij de organisatie IHH-Nederland de tegoeden voor korte tijd bevroren wegens vermeende steun aan Hamas. De organisatie zou via IHH-Duitsland geld doorsluizen. Deze maatregel werd weer opgeheven nadat de rechter oordeelde dat hier onvoldoende aanwijzingen voor waren.
  • Op 10 november 2009 plaatsten honderden Nederlandse politici, wetenschappers en deskundigen een advertentie in NRC Handelsblad waarin zij een oproep deden aan de Nederlandse regering om “zonder voorwaarden” met Hamas in gesprek te gaan. Onder hen waren Dries van Agt, Hans van den Broek, Hans van Mierlo, en Laurens Jan Brinkhorst.
  • In mei 2007 wilde Ismail Haniyeh, Hamas-lid en de Palestijnse premier, Nederland bezoeken voor een internationale conferentie. De Nederlandse regering verleende hem geen visum.

Relevantie voor het Caribisch koninkrijksdeel (Aruba, Curaçao, St Maarten, St Eustatius, Bonaire en Saba):

Het rapport Georganiseerde criminaliteit en rechtshandhaving op St. Maarten uit 2007 (p. 132) van het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum geeft aan dat volgens buitenlandse rechtshulpverzoeken “wordt er vanuit Sint-Maarten geld overgemaakt naar de Holy Land Foundation en Hamas. De Holy Land Foundation (for Relief and Development) is een liefdadigheidsorganisatie die beschuldigd wordt van het financieren van Hamas.”

Terug naar boven

Organisatiestructuur

Omvang organisatie/groepering

5000+

Omvang organisatie/groepering - toelichting

De politieke tak van Hamas bestaat uit 9000 personen. De gewapende tak, de Ezzedeen al-Qassam Brigades, bestaat waarschijnlijk uit enkele duizenden strijders. Op de ‘EU-bevriezingslijst’ worden zij gezamenlijk vermeld als Hamas.


Logo Ezzedeen al-Qassam.


Reclameposter voor de Brigades.

Leiders

  • Ismail Haniyeh (1962). Nadat Hamas de parlementsverkiezingen van 2006 had gewonnen werd Haniyeh premier van de Palestijnse Autoriteit. Op 14 juni 2007, op het hoogtepunt van het Fatah-Hamas conflict, werd Haniyeh door President Mahmoud Abbas ontslagen uit zijn ambt. Desalniettemin bleef hij zijn gezag als premier uitoefenen in de Gazastrook. Begin mei 2017 werd hij door de leden van het politbureau van Hamas gekozen als nieuwe politiek leider. Hij volgde daarmee Khaled Mashal op.




    Ismail Haniyeh.
  • Mahmoud Al-Zahar (1945) is lid van de Hamas-leiding in de Gazastrook. Sinds maart 2006 dient Al-Zahar als minister van Buitenlandse Zaken in de regering van Ismail Haniyeh.
  • Sjeik Hassan Yousef is sinds augustus 2001 het hoofd van Hamas in de Westelijke Jordaanoever. Momenteel bevindt hij zich in de Israëlische gevangenis.
  • Mohammed Deif wordt verondersteld de leider te zijn van de Ezzedeen al-Qassam Brigades.
  • Sjeik Ahmed Yassin (1936-2004) was de oprichter van Hamas. (Alexandra Silver, ‘Hamas’ Leaders’, Council on Foreign Relations, 10/02/2006)


    Sjeik Yassin.

 

  • Khaled Mashal (1956) wordt sinds 1997 beschouwd als politiek leider van Hamas. In februari 2012 onderhandelde Mashal in Katar met Fatah-leider Mahmoed Abbas over verzoening. Hier kwam uit dat Abbas zelf een Palestijnse interim-regering gaat leiden die nieuwe parlements- en presidentsverkiezingen moet voorbereiden. Abbas en Meshal zouden na de verkiezingen hun positie ter beschikking stellen. Begin mei 2017 werd Ismail Haniyeh gekozen als de opvolger van Mashal. 

Bevelstructuur

Hamas bestaat uit een politieke en een militaire tak. De militaire tak wordt gevormd door de Ezzedeen al-Qassam Brigades, die vernoemd zijn naar een Syrische strijder die in 1935 tegen de Britse bezetting in Palestina vocht. De Al-Qassam Brigades werken met een celstructuur. Commando wordt gevoerd door zeven bevelhebbers. In september 2005 werd Mohammed Deif als leider genoemd, maar het is onduidelijk of hij dat nu nog steeds is.


Mohammed Deif


 

Financiële inkomstenbronnen

  • Donaties van Palestijnse emigranten wereldwijd en particuliere donateurs uit Saoedi-Arabië en andere olierijke Perzische Golf staten.
  • Iran biedt belangrijke ondersteuning aan Hamas. Sommige diplomaten schatten de hulp vanuit Iran op twintig tot dertig miljoen dollar per jaar.
  • Donaties van islamitische liefdadigheidsinstellingen.
  • Hamas zou importbelasting heffen op goederen die door smokkeltunnels de gazastrook binnenkomen .

(Internationale) relaties

  • Hezbollah. Sji’itische terroristische organisatie, samen met Hamas opererend vanuit Libanon.
  • Iran. Het sji’itische Iraanse regime geeft sinds begin jaren negentig financiële steun aan het soennitische Hamas met als doel het exporteren van de ‘islamitische revolutie’.
Terug naar boven

Activiteiten

Wapens en werkwijze

Hamas is politiek, maatschappelijk en militant actief. De militante tak, de ‘Ezzedeen al-Qassam Brigade’, maakt gebruik van:

  • Zelfmoordaanslagen op Israëlische militaire (onder andere grensposten en trainingskampen) en burgerdoelen (bussen, restaurants, cafés).
  • Opblazen van auto’s door middel van het plaatsen van zware explosieven.
  • Mortieren en korte afstandraketten. Vanaf de Gazastrook worden geregeld raketten (Qassam-raketten) afgevuurd op Israëlisch grondgebied.


    Mortieren.


    Qassam-raketten.

Na winst van de Palestijnse verkiezingen in 2006 vormt Hamas het bestuur in de gazastrook

Recente en/of opvallende activiteiten

Contraterroristische maatregelen

  • oktober 2015

    oktober 2015

    • Hamas kopstuk gearresteerd

      Hassan Yousef, een van de leiders van Hamas in de Westelijke Jordaanoever is tijdens een Israëlische inval op zijn huis in de buurt van Ramallah in de Westelijke Jordaanoever gearresteerd. Yousef wordt ervan beschuldigd aan te zetten tot geweld en is al vaker door de Israëlische autoriteiten gearresteerd.

    oktober 2015

    september 2015

    • Hamas leden gesanctioneerd

      Het Amerikaanse Ministerie van Financiën heeft sancties opgelegd aan vier ambtenaren en een Saoedi-Arabisch bedrijf voor het financiëel ondersteunen van Hamas. Onder de gesanctioneerden zijn Salih al-Aruri, een leider van Hamas, verantwoordelijk voor Hamas' financiële transacties en Mahir Salah, de leider van Hamas' financiële committee. 

    juli 2014

    • Aanval op VN-school Gaza

      Secretaris generaal van de Verenigde Naties, Ban Ki-moon, heeft geschokt gereageerd op een Israëlische aanval op een VN-school in de Gazastrook waar op het moment van de aanval honderden mensen schuilden. Bij de aanval vallen er 15 doden en raken circa 200 mensen gewond. De meeste doden waren kinderen. 

    juli 2014

    • 260 Palestijnen omgekomen in Gaza

      Er zijn 260 Palestijnen omgekomen tijdens een aanval van het Israëlische leger op Gaza. Naar schatting zijn 30,000 Palestijnen op de vlucht geslagen. De acties zijn een reactie op de naar schatting meer dan 1400 op Israël afgeschoten raketten sinds 8 juli 2014 vanuit de Gazastrook. Een aanzienlijk deel hiervan is afkomstig van Hamas. 

    juli 2014

    • Inwoners Gaza op de vlucht na melding bombardementen

      Inwoners van Gaza vluchten massaal uit het noorden van de Gazastrook nadat het Israelische leger eerder had aangegeven dat zij daar bombardementen zullen uitvoeren.

    januari 2014

    januari 2012

    • Economie gaza was doelwit blokkade Israël

      Uitgelekte stukken van de Amerikaanse ambassade beweren dat Israël met de blokkade van de gazastrook “de economie op het randje van instorting wil houden, zonder het laatste zetje te geven''. Zo wordt de positie van Hamas verzwakt.

    april 2011

    december 2010

    • Israel presenteert systeem tegen raketaanval

      Het Israëlische leger presenteerde een nieuw verdedigingssysteem tegen chemische en raketaanvallen.

    september 2010

    augustus 2010

    • Palestijnen pakken na aanslag 300 man op

      De Palestijnse autoriteiten op de Westelijke Jordaanoever pakten meer dan 300 personen op die banden zouden hebben met Hamas.

    juli 2010

    maart 2010

    januari 2010

    januari 2010

    • Israël zet ‘IJzeren Koepel’ in tegen raketten

      Het Israëlische leger ontwikkelde een raketafweersysteem tegen korteafstandsraketten die Hamas en Hezbollah gebruikten. Het zou nog jaren duren voordat het systeem volledig werd geïnstalleerd langs de Gazastrook en Libanon.

    december 2009

    • Egypte begint met einde maken smokkeltunnels

      Egypte begon met het plaatsen van grote stalen platen in de bodem aan de Egyptische kant van de grens met Gaza. Deze ondergrondse wand moest een einde maken aan smokkeltunnels die Hamas gebruikte voor de aanvoer van geld en goederen.

    november 2009

    september 2009

    • VN-rapport: bewijs oorlogsmisdaden Gaza

      Een onderzoekscommissie van de Verenigde Naties, onder leiding van Richard Goldstone, presenteerde een rapport over de Gaza-oorlog. Hoewel het rapport beide partijen ervan beschuldigde oorlogsmisdaden en mogelijk misdaden tegen de menselijkheid te hebben begaan, was de voornaamste kritiek gereserveerd voor het Israëlische leger. Bovendien drong het rapport er bij de Verenigde Naties op aan dat niet zonder gevolgen te laten.

Terug naar boven

Verwijzingen

Links

Literatuur

  • Michael Irving Jensen, The Political Ideology of Hamas: A Grassroot Perspective, Londen 2009
  • Matthew Levitt, Hamas: Politics, Charity, and Terrorism in the Service of Jihad, New Haven 2006
  • Shaul Mishal & Avraham Sela, The Palestinian Hamas: Vision, Violence and Coexistence, New York 2000
  • Andrea Nüsse, Muslim Palestine: The Ideology of Hamas, Abingdon 1998