Al Qa’ida op het Arabisch Schiereiland (AQAS)

Naam en classificatie

Naam organisatie Al Qa’ida op het Arabisch Schiereiland
Aliassen Al-Qa’ida in Yemen (AQY), Al-Qa’ ida in the Arabian Peninsula (AQAP)
Land / regio (oorsprong) Yemen
Operationele gebieden Yemen, Saudi Arabia
Toelichting Operationele gebieden

De meeste activiteiten van AQAS vinden plaats op het Arabisch Schiereiland (voornamelijk Jemen en in mindere mate Saoedi-Arabië). De laatste jaren heeft de strijd in Jemen ook een aantrekkingskracht op buitenlandse jihadisen, ook uit het Westen. Naast de regionale strijd heeft AQAS ook de ambitie om aanslagen in het Westen te plegen, vooral in de VS. Verder moedigt AQAS jihadisten in het Westen aan om aanslagen in eigen land te plegen (Zie ook: Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 28: 3, Nationaal Coordinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, 26/03/2012; Jaarverslag Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst 2010: 8).

Classificatie en ideologie AQAS is, net als de moederorganisatie al Qa’ida, aanhanger van het gedachtegoed van Sayyid Qutb en het salafisme. Meer specifiek wil AQAS het Arabisch schiereiland ontdoen van alle Westerse invloeden.
Doelen Het beëindigen van de westerse invloed in de islamitische wereld, in het bijzonder het Arabisch schiereiland, en de oprichting van een Kalifaat.
Omvang (in personen) 100-1000
Laatste activiteit Aanslag al-Qa’ida in Mukalla verijdeld, IT expert AQAS opgepakt -
Terug naar boven

Operationele gebieden

Illustratie huidige bekende operationele gebieden Al Qa’ida op het Arabisch Schiereiland (AQAS)
Huidige bekende operationele gebieden
Terug naar boven

Verschijningsvormen

Logo(s)

  • Klik voor een vergroting

Symbolen en posters

Geen afbeelding beschikbaar.

Propaganda

AQAS heeft een eigen mediatak: ‘El Malahem media productions’. Deze mediatak produceert internetmagazines zoals het Arabischtalige 'Sada Al-Malahim' (‘echo van de epische strijd’) en het Engelstalige ‘Inspire’. De magazines bevatten tips voor heilige oorlogvoering. Bij verschillende personen die in verband worden gebracht met terrorisme zijn exemplaren van Inspire aangetroffen.

Kleuren

Zwart en wit

Slogans en citaten

Geen informatie beschikbaar

Terug naar boven

Achtergrond

Korte geschiedenis

Na de oorlog in Afghanistan tegen het Sovjetleger keerden de Jemenitische jihadisten terug naar Jemen waar zij vanaf begin jaren 90 verschillende aanslagen pleegden. Na de aanslagen van 11 september 2001 pakte het Jemenitische regime onder druk van de VS de jihadisten in het land aan. Dit leidde tot een verzwakking van de jihadistische krachten in Jemen. Echter, in 2006 ontsnapte een groep van 23 al Qa’ida-leden uit een gevangenis in Sanaa, onder wie Naser al-Wahishi, de latere leider van AQAS. Deze ontsnapping zorgde voor een heropleving van jihadistische activiteiten in Jemen. Eind 2006 pleegden de jihadisten simultane aanslagen op meerdere olieraffinaderijen. De tweede man van al Qa’ida, al-Zawahiri, feliciteerde hen met deze aanslagen.Het succesvolle contraterrorismebeleid in buurland Saoedi-Arabië zorgde ervoor dat aanhangers van al Qa’ ida uit dat land naar Jemen vluchtten. In 2009 fuseerden de lokale afdelingen uit deze twee landen en ontstond al Qa’ ida op het Arabisch Schiereiland (AQAS).  Eind 2009 probeerde een Nigeriaan een bom tot ontploffing te brengen aan boord van een Amerikaans vliegtuig. Dit werd door een Nederlandse passagier en bemanningsleden verhinderd en de man werd gearresteerd. Hij zou zijn opgeleid door AQAS. In 2010 werden in Engeland en Dubai poststukken met explosieven gevonden. AQAS eiste de verantwoordelijkheid op.

Relevantie voor Nederland

  • Er bestaat bij AQAS de intentie om aanslagen in het westen te plegen.
  • Daarnaast roept AQAS in hun magazine Inspire moslims overal ter wereld op om de individuele jihad invulling te geven door het plegen van aanslagen in eigen land. Hoewel deze oproep nog geen zichtbare gevolgen heeft gehad in Nederland, blijken allerlei preken en andere teksten op internet een inspiratiebron voor individuen om aanslagen te plegen.
  • Tevens zijn er berichten dat AQAS betrokken is bij de ontvoering van westerlingen in Jemen.

Relevantie voor het Caribisch koninkrijksdeel (Aruba, Curaçao, St Maarten, St Eustatius, Bonaire en Saba):

Geen informatie beschikbaar

Terug naar boven

Organisatiestructuur

Omvang organisatie/groepering

100-1000

Omvang organisatie/groepering - toelichting

Er zijn geen betrouwbare cijfers over de omvang. De meeste analisten schatten in dat AQAS over niet meer dan 200 tot 300 ideologisch gemotiveerde strijders beschikt.

Leiders

  • Nasser al-Wahayshi (Bijnaam: Amir Abu Basir). De voormalig secretaris van Osama Bin Laden is de leider van AQAS. Nadat hij in 2001 Afghanistan verliet werd hij opgepakt in Iran. De Iranese autoriteiten leverden hem uit aan zijn geboorteland Jemen, waar hij zonder proces vastzat. In 2006 wist hij met 22 anderen te ontsnappen. Hij bleef in Jemen en werd door de leiders van al Qa’ida erkend als leider van al Qa’ ida in Jemen. Na de fusie van de Jemenitische en Saoedische takken van al Qa’ ida in 2009 werd Wahayshi leider van AQAS.
  • Said Ali al-Shihri: plaatsvervangend leider. Hij werd in 2001 gearresteerd bij de Pakistaanse grens en was een van de eerste gevangen in Guantanamo Bay. Na zes jaar werd hij vrijgelaten en uitgezet naar Saoedi-Arabië. Na een rehabilitatie en re-integratieprogramma in dat land te hebben doorlopen, week hij uit naar Jemen waar hij uitgroeide tot een belangrijke operationele leider van AQAS. Jemen bevestigde in januari 2013 dat al-Shihiri op 28 november 2012 tijdens een contraterrorisme-operatie in de noordelijke provincie Saada om het leven is gekomen. Verklaringen uit het verleden van Jemenitische autoriteiten over de dood van de tweede man AQAS bleken achteraf echter onjuist te zijn. In juli 2013 bevestigde AQAS de dood van al-Shihri definitief.('Qaeda in Yemen No 2 death deals severe blow', Agence France Presse, 25/01/2013; 'AQAP confirms death of deputy leader in Yemen', AlJazeera, 17/07/2013)
  • Qassim al-Raimi: militair leider.
  • Een belangrijke ideoloog voor AQAS was Anwar al-Awlaki (1972-2011). Al-Awlaki's inspireerde via zijn preken en geschriften op het internet verschillende jihadistische personen in het westen en daarbuiten. Hij heeft contact gehad met verschillende personen die verdacht worden voor terroristische aanslagen. Een rubriek met ingezonden vragen in de vijfde editie van het magazine Inspire droeg zijn naam (zie afbeelding). In september 2011 werd Al-Awlaki om het leven gebracht door een Amerikaanse drone. Met de dood van Al-Awlaki heeft de internationale jihadistische beweging een belangrijk inspirator verloren. ('Al-Qaeda in the Arabian Peninsula’, Al Jazeera, 29/12/2009; ‘Al-Awlaki is nieuwe nr. 1 van gezochte terroristen’, Algemeen Dagblad, 05/11/2010; 'Anwar al-Awlaki’, New York Times, 30/09/2011; Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 27, Nationaal Coordinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, 12/12/2012)
  • Een andere belangrijke ideoloog voor AQAS is Ibrahim Suleiman al-Rubaysh.
  • Een prominent lid van AQAS is Ibrahim Hassan Tali al-Asiri (bijnaam: Abu Saleh). De in 1982 in Saoedi-Arabië geboren Al-Asiri verdween in 2007 uit zijn toenmalige woonplaats Mekka. Waarschijnlijk bevindt hij zich in Jemen en heeft hij zich aangesloten bij AQAS. Al-Asiri wordt verdacht van het creëren van zeer geavanceerde bommen die AQAS sinds 2009 heeft gebruikt in aanslagen. Hij zou de bom hebben gebouwd waarmee een Saoedische prins in augustus 2009 werd aangevallen, en zou tevens de maker zijn van de bom die een Nigeriaanse man eind 2009 vanuit zijn onderbroek wilde laten ontploffen in een vliegtuig naar Detroit in de Verenigde Staten. Tevens wordt Al-Asiri verdacht van het bouwen van explosieven die verstopt waren in luchtvrachtpakketjes die werden gevonden in vliegtuigen in Dubai en het Verenigd Koninkrijk in oktober 2010. (‘Profile: Al Qaeda ‘ bomb maker’ Ibrahim al-Asiri’, BBC, 09/05/2012; ‘Al-Qaeda bombmaker represents CIAs worst fear’, Washington Today, 09/05/2012) 

Bevelstructuur

AQAS heeft een eigen aansturing in Jemen, maar heeft trouw beloofd aan de centrale aansturing van al Qa’ida in Afghanistan en Pakistan.

Financiële inkomstenbronnen

Geen informatie beschikbaar

(Internationale) relaties

Al Qa’ida en haar verschillende regionale takken.
Terug naar boven

Activiteiten

Wapens en werkwijze

Op het Arabisch Schiereiland pleegt AQAS met regelmaat aanslagen met explosieven en automatische wapens. Buiten het Arabisch Schiereiland heeft AQAS een poging tot een zelfmoordaanslag in een lijnvlucht van Amsterdam naar Detroit (VS) opgeëist. Ook heeft AQAS aangegeven verantwoordelijk te zijn voor de verzending van explosieven die verstopt waren in luchtvrachtpakketjes die werden gevonden in vrachtvliegtuigen in Dubai en het Verenigd Koninkrijk in oktober 2010. Verder heeft AQAS in augustus 2009 een poging gedaan om de Saoedische prins Mohammed bin Nayef, verantwoordelijk voor de acties tegen AQAS, te vermoorden.

In het magazine Inspire roept AQAS extremisten die in het westen leven op 'kleine operaties' op te zetten zoals het in brand steken van geparkeerde auto's en het veroorzaken van verkeersongelukken'. Als dit op een grote schaal zou gebeuren zouden westerse burgers de terreur op termijn zat worden en eisen dat overheden de 'tirannie tegen moslims' stopt (Inspire, 04/03/2013).

In Jemen zelf heeft AQAS relatief veel bewegingsvrijheid. De groepering profiteert van de extreem complexe machtsverhoudingen in het land. Het centrale gezag wordt o.a. bedreigd door de zuidelijke beweging en de Houthi problematiek in het noorden. Vooral na de volksopstand in Jemen begin 2011 zijn AQAS en de aan haar gelieerde Ansar al-Sharia erin geslaagd grote delen van het grondgebied in het zuiden van Jemen de facto onder hun bestuur te krijgen. In de praktijk is wel gebleken dat beide groepen voor hun machtspositie afhankelijk zijn van lokale actoren om over voldoende mankracht, wapens en financiën te beschikken. Met een militair tegenoffensief is het Jemenitische leger er in de eerste helft van 2012 in geslaagd de invloedssfeer van AQAS en Ansar al-Sharia terug te dringen. (‘Yemen: The Law of the Tribesmen...Is There a 'Pilot' in the Cabin?’, Journal of Alternative Perspectives in the Social Sciences, 30/12/2010; ‘The Unraveling of the Salih Regime in Yemen’, CTC Sentinel, 03/2011; Jaarverslag Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst 2011: 10; Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 26: 3, Nationaal Coordinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, 03/10/2011).

Recente en/of opvallende activiteiten

  • april 2015

    april 2014

    • Video AQAS-bijeenkomst

      In een 15 minuten durende video wordt een groot aantal Al-Qa'ida leden weergeven. Een groot deel hiervan was recent ontsnapt uit een gevangenis in Yemen. In de video is een bijeenkomst te zien van meer dan 40 leden van AQAS.

       

    februari 2014

    augustus 2013

    juni 2013

    • Engelstalige propaganda AQAS sterk toegenomen

      De hoeveelheid Engelstalige propaganda van AQQAS is de afgelpoen maanden sterk toegenomen. Na de aanslagen in Woolwich en Boston zijn er verschillende publicaties van de organisatie verschenen. Onder andere in een Engelstalige audioboodschap van een militaire leider van AQAS, Qasim al-Raymi, stelt de organisatie dat de veiligheid van westerse landen onder druk staat.

    mei 2013

    mei 2012

    mei 2012

    • AQAS geeft nieuwe Engelstalige gids uit

      AQAS heeft een Engelstalige gids voor westerse rekruten gepubliceerd . De gids, getiteld “Expectations Full” is waarschijnlijk samengesteld door Samir Khan, auteur van het Engelstalige magazine "Inspire". Vermoedelijk heeft een ander de gids na Khan’s dood in september 2011 afgerond. In de gids worden westerse rekruten aangemoedigd om aanslagen in eigen land en in de Verenigde Staten te plegen, in plaats van deel te nemen aan de gevechten in Jemen. Daarnaast geeft de gids praktische tips en advies voor het plegen van aanslagen en voor deelname aan de jihad in Jemen. De gids verschijnt vlak na het verschijnen van een online en Engelstalig eerbetoon aan Osama bin Laden, waarin zijn laatste uitspraken worden geciteerd.

    juli 2011

    • AQAS-leider Al Wahishi trouw aan de opvolger van Bin Laden

      In een audiotape zweert AQAS-leider Al Wahishi trouw aan de opvolger van Bin Laden, Al Zawahiri.
       

    mei 2011

    • Saleh geeft Al-Qaeda ruimte om burgers te terroriseren

      De Jemenitische kuststad Zinjibar viel korte tijd in handen van ongeveer tweehonderd AQAS-strijders. De oppositie beweert dat de president met opzet de stad heeft laten overnemen, om zijn eigen positie veilig te stellen.
      Er zijn aanhoudende berichten dat AQAS profiteert van de onrust in Jemen. AQAS en andere jihadisen slagen er ook in controle te krijgen over delen van het grondgebied in het zuiden. Of de jihadisten erin slagen hun successen te consolideren, zal afhangen van het militaire offensief van het Jemenitische leger (in samenwerking met lokale stammen).

    november 2010

    • In het online tijdschrift Inspire dreigde AQAS met een nieuwe golf van aanslagen

      In het online tijdschrift Inspire dreigde AQAS met een nieuwe golf van aanslagen met bompakketjes.

    oktober 2010

    • Al Qaida claimt bompost vliegtuig

      In vrachtvliegtuigen onderweg van Jemen naar Amerika werden twee bompakketten gevonden die bestemd waren voor Joodse instellingen in Chicago. Op webfora van radicale moslims eiste de AQAS de verantwoordelijkheid op. Daarnaast zei de organisatie ook verantwoordelijk te zijn voor de crash van een vliegtuig van UPS op 3 september in Dubai. Volgens Amerikaanse overheidsfunctionarissen was die crash het resultaat van een brand aan boord.

    juli 2010

    • AQAS publiceert het eerste exemplaar van de Engelstalige glossy ‘ Inspire’

      AQAS publiceert het eerste exemplaar van de Engelstalige glossy ‘ Inspire’. De versie bevatte onder meer een handleiding voor het fabriceren van bommen en een interview met Abu Bashir.

    december 2009

    • Verijdelde bomaanslag in vliegtuig van Amsterdam naar Detroit

      De Nigeriaan Umar Farouk Abdulmutallab probeerde, door middel van een explosief vastgenaaid in het kruis van zijn onderbroek, een vliegtuig op weg van Amsterdam naar Detroit (NW8588) op te blazen. AQAS eiste de mislukte aanslag op. Het was de eerste keer dat AQAS zich buiten het Golfgebied manifesteerde. 

    september 2008

    oktober 2000

    • Zelfmoord aanslag op het Amerikaanse marineschip USS Cole

      • Oktober 2000. Zelfmoord aanslag op het Amerikaanse marineschip USS Cole, dat zich op dat moment in de haven van Aden (Jemen) bevond. Zeventien Amerikaanse mariniers kwamen om het leven, 39 anderen raakten gewond.

Contraterroristische maatregelen

Terug naar boven

Verwijzingen

Links

Literatuur

Geen informatie beschikbaar